مسعود دشتی درخشان
۱. ابعاد راهبردی و تاریخی پیام
پیام حضرت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای در روز ملی خلیج فارس، فراتر از یک بیان مناسبتی است؛ این پیام در واقع نقشه راه جدیدی را برای نظم منطقهای بر پایه استقلال، مقاومت و همگرایی کشورهای مسلمان و همسرنوشت در پیرامون خلیج فارس ترسیم میکند.رهبر جدید انقلاب با مرور تاریخی نقش ایران در پاسداری از استقلال
خلیج فارس— از اخراج پرتغالیها تا مقاومت در برابر استعمار انگلیس—به شکلی هوشمندانه هویت تمدنی و تاریخی ایران را به محور مشروعیت مدیریتی منطقه تبدیل میکنند. این رویکرد، پاسخ مستقیم به تلاشهای چند دههای قدرتهای فرامنطقهای برای جعل نام «خلیج فارس» و تحریف مالکیت فرهنگی آن است.
۲. تبیین نظم نوین منطقهای
ایشان در فرازهای مختلف پیام، به صراحت از مفهوم «نظم جدید منطقه و جهان» سخن میگویند؛ نظمی که بر پایه سه اصل استوار است
۱. خلیج فارس بدون آمریکا،
۲. مدیریت بومی و حقوقی تنگه هرمز توسط کشورهای منطقه،
۳. همسرنوشتی ملتهای مسلمان در همگرایی اقتصادی و امنیتی.
پایه این نظم، اعتماد به ملتها و ظرفیتهای درونی است، نه حضور و دخالت بیگانگان. این نگاه، همسو با ادبیات «جهان پساهژمونیک» و کاهش نقش قدرتهای فرامنطقهای در سیاستهای امنیتی بینالمللی است.
۳. بعد حقوقی و مدیریتی
رهبر انقلاب از «قواعد حقوقی و مدیریتی جدید در تنگه هرمز» سخن میگویند که حاکی از ورود ایران به مرحلهای تازه از اعمال حاکمیت حقوقی بر آبراه بینالمللی است. این اقدام نه تنها مشروع و منطبق بر حقوق بینالملل در زمینه آبراهها و گذرگاههای حیاتی است، بلکه
نخست،امنیت انرژی جهانی را تضمین میکند،
دوم، نقش کشورهای منطقه را در مدیریت آن تقویت میسازد،
و سوم، زمینه سوءاستفاده قدرتهای متخاصم را از میان میبرد.
۴. پیام به ملتهای منطقه
این پیام، خطاب مستقیم به ملتهای مسلمان خلیج فارس است تا از حالت انفعال و وابستگی به قدرتهای بیرونی خارج شوند. عبارت کلیدی «ما با همسایگانمان همسرنوشت هستیم» دعوت صریح به دیپلماسی مردمپایه و وحدت منطقهای است.رهبر انقلاب بهجای تحریکات نظامی، بر صلابت، هوشیاری و همگرایی تأکید میکنند که در واقع، چهرهای مسئولانه از ایران اسلامی به عنوان عامل ثبات و امنیت در منطقه ترسیم میکند.
۵. پیوند امنیت با پیشرفت
در دیدگاه معظمله، امنیت صرفاً دستاورد نظامی نیست؛ بلکه از دل اقتصاد مقاوم، علم، فناوری و خودباوری ملی برمیخیزد. اشاره به ظرفیتهای نانو، بیو، هستهای و موشکی بیانگر طیف جامع قدرت ملی است که در خدمت آسایش ملتها قرار دارد، نه در تقابل با آنها. این نگرش، نوعی الگوی توسعه پایدار منطقهای بر محور فناوری بومی را پیشنهاد میدهد.
۶. جمعبندی و پیام اصلی
این پیام، اعلام آغاز دوره خلیج فارس باثبات، امن و بدون آمریکا است؛ دورهای که محور آن مدیریت بومی، مقاومت فعال و اتحاد ملتهای مسلمان است. ایران اسلامی با تکیه بر مشروعیت تاریخی، توان نظامی و عقلانیت حقوقی خود، نه تنها حافظ منافع خود بلکه امین امنیت منطقه شده است.به تعبیر رهبر انقلاب، این دوره نوین میتواند بهمثابه طلیعه نظمی عادلانهتر در جهان باشد؛ نظمی که بر پایه استقلال ملتها بنا میشود، نه سلطه قدرتهای فرامنطقهای.
پیام روز ملی خلیج فارس، بیانیهای راهبردی، عزتمحور و وحدتگرا است که نهتنها دفاع از تمامیت تاریخی خلیج فارس را یادآوری میکند، بلکه با تبیین قواعد جدید در مدیریت تنگه هرمز، به ملتهای منطقه امید آیندهای مستقل، مرفه و بدون حضور بیگانگان میدهد؛ الگویی از «امنیت مشارکتی و پیشرفت بومی» در سایه مقاومت و ایمان.
شما چه نظری دارید؟